مکان سوم و زنان

اولدنبـرگ ایـده مـکان سـوم را در حالـی مطـر ح کـرد کـه جامعـه آمریـکا دچـار کمبـود فضاهـای اجتماعـی و عمومـی مناسـب بـرای شـهروندان بـه عنـوان پناهگاهـی بـرای فـرار از دغدغههـای زندگـی روزمـره بـود. وی بـا اسـتفاده از مفهـوم مـکان اول )خانـه( و مـکان دوم )محـل کار(، مـکان سـوم را محلـی بـرای تخلیـه اسـترس و فشـارهای عصبـی و همچنیـن شـکلگیری تعاملات اجتماعـی صمیمانـه بـا دوسـتان، همسـایهها و حتـی غریبههـا تعریـف کـرده و خیابـان، پیـادهرو، پارک، کافیشـاپ، رسـتوران و سـایر مکانهـای مشـابه را از مصادیـق مکانهـای سـوم معرفـی میکنـد. از نظـر اولدنبـرگ مـکان سـوم دارای چنـد ویژ گـی عمـده اسـت: 1 )دارای بسـتری خنثـی اسـت کـه بـه معنـای مکانـی بیطـرف بـرای همـه افـراد اسـت بهگونـهای کـه همـه بتواننـد بـا یکدیگـر حتـی بـا افـراد ناآشـنا نیـز ارتبـاط برقـرار کننـد. 2 )همسـطح کننـده اسـت یعنی محلـی بـرای عمـوم کـه افـراد با یکدیگـر برابرند و پذیـرای گروههـای مختلـف اجتماعـی اسـت. 3 )مکالمـه بـه عنـوان فعالیـت اصلـی اسـت یعنـی مـکان سـوم محلـی بـرای کنـش ارتباطـی مناسـب بـوده و صحبتهـا هیجانانگیـز و جـذاب اسـت. 4 )مکانهـای سـوم در دسـترس هسـتند و هـر زمـان کـه فـرد بخواهـد میتوانـد در آنجـا حضـور یابـد. 5 ) دارای مشـتریهای ثابـت هسـتند و ایـن بـه معنـای شـکلگیری زمینـهای مناسـب بـرای ایجـاد گروههـای ثابـت اجتماعـی اسـت. 6 )مکانهـای سـوم دارای ظاهـری سـاده هسـتند کـه ایـن خـود تفاوت بین فقیـر و غنی را از بیـن میبـرد. 7 )جـو محیـط مکانهـای سـوم جـدی نیسـت یعنـی دارای بسـتری بـرای صحبـت و تبادلنظـر دوسـتانه و غیـر جـدی اسـت. 8 )مـکان سـوم خانـهای دور از خانـه اسـت یعنـی در عیـن حـال کـه خانـه نیسـت ولـی مشـابهتهای زیـادی بـا خانـه دارد از جملـه اینکـه زمینـه حمایـت اجتماعی را بـه وجـود مـیآورد. حـال پرسـش اساسـی ایـن اسـت کـه زنـان تـا چـه انـدازه بـه مکانهـای سـوم دسترسـی دارنـد؟ و آیـا مکانهـای سـومی بـا ایـن ویژ گیهـا بـرای زنـان وجـود دارنـد؟ سـاختار قـدرت نقـش مهمـی در طراحـی فضاهـای شـهری بـازی میکنـد. ایـن مکانهـا در ایـران توسـط مـردان و بـرای مـردان سـاخته میشـوند از ایـن رو بیـش از آنکـه بـه زنـان در طراحـی مـکان توجـه شـود بـه مـردان پرداختـه میشـود؛ ایـن امـر بهرهمنـدی زنـان را از مکانهـای سـوم کاهـش داده و آنهـا را بـه مـکان اول و دوم سـوق میدهـد. از سـوی دیگـر هنجارهـای غالـب اجتماعـی ایـران محـدوده حضـور زنـان را مـکان اول و دوم یعنـی خانـه و محـل کار تعریـف کـرده و حضـور زنـان را در مکانهـای سـوم محـدود میسـازد. نکتـه دیگـر در بـاب اما کـن سـوم موجـود و ویژ گیهـای آنهاسـت. بـه دلیـل فرهنـگ غالـب جامعـه مـا مکانهـای سـوم نمیتواننـد شـامل تمـام ویژ گیهای ذکرشـده ً امـکان برقـراری ارتبـاط در بـاال باشـند. مثلا بـا افـراد ناآشـنا بـرای زنـان، برابـر بـودن زنـان و مـردان، در دسـترس بـودن همیشـگی مـکان سـوم بـرای زنـان و… چنـدان وجـود نـدارد. آیـا بهتـر نیسـت بـرای افزایـش سلامت روان و کاهـش اسـترس و افسـردگی زنـان کـه درصـد باالیـی نیـز دارد در طراحـی فضاهـای شـهری تجدیدنظـر کـرده و زنـان را در اولویـت برنامهریـزی شـهری قـرار دهیـم؟

از همین نویسنده ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *